Қазіргі таңда Конституцияның жаңа жобасы қоғамда қызу талқыланып жатыр. Бұл құжат азаматтық, саяси партиялардан, қоғамдық ұйымдар мен сарапшылардан түскен ұсыныстарды мұқият талдаудың, сондай-ақ жаңа нормалар мен ережелерді жан-жақты, тиянақты пысықтаудың нәтижесінде пайда болғанын жақсы білесіздер.

Конституциялық реформа Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстанда бірпалаталы Парламент құру жөніндегі бастамасы негізінде туындады. Мемлекет басшысы бұл идеяны 2025 жылдың 8 қыркүйегінде өзінің халыққа арнаған Жолдауында елдің саяси жүйесін кешенді жаңғырту және жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстанның  әлеуметтік-экономикалық дамуына елеулі оң серпін беру мақсатында айтқан еді. 
Көп ұзамай Президент Парламенттік реформаны іске асыру жөніндегі жұмыс тобын құру туралы өкімге қол қойды.  Оның құрамына белгілі құқықтанушы ғалымдар, сарапшылар, саяси партиялар, қоғамдық ұйымдар өкілдері кірді.  Талқылауға белсенді азаматтар қосылып, өз ұсыныс-пікірлерін еGov, е-Оtinish  порталдары арқылы жолдады.  Жұмыс тобы осы кезең ішінде азаматтардан түскен 2000-нан астам ұсынысты жан-жақты қарап, жүйелеп шықты. 
Ата Заңның жаңа жобасында егемендіктің иесі Қазақстан халқы деп айқындалған.  Меніңше ұлттық сана, ұлттық рух, отаншылдық – ең маңызды мәселе. Ал отаншыл адам ол ел болашағын терең ойлайтын адам. Біздің бойымызға ана сүтімен дарыған өз тіліміз қазақ тілі – ең шұрайлы, мән-мағыналы, құдіретті тіл. Осы орайда ана тілімізге деген қажеттілікті  қоғам болып арттырғанымыз дұрыс деп ойлаймын. Ал ол ең алдымен әр отбасында бір-бірімізбен қазақ тілінде сөйлесуімізден басталады. Өзге ұлт өкілдерінен бізді ерекшелеп тұратын өз ана тіліміз. Ұлттық рух, ұлттық сезім, отаншылдықтың мәні осында жатыр. 
Кеңес ҚОСЫБАЕВ, 
Атырау облысы Қазақстан халқы Ассамблеясы ақсақалдар кеңесінің төрағасы

Қазақстан Республикасы жаңа Конституциясы жобасының қоғам талқысына ұсынылуы – білім мен ғылымға негізделген жаңа мемлекетті қалыптастыруға бағытталған тарихи қадам деп есептеймін. Өйткені заң жобасында білім мен ғылым, мәдениет пен инновация мемлекеттің негізгі басым бағыттары ретінде айқындалған. Бұл – елдің рухани әлеуетін нығайтып, адами капиталды дамытуға берік негіз қалайды.
Ақиқатында, мемлекеттің басты байлығы – табиғи ресурстар ғана емес, ең алдымен адам. Сондықтан білім мен ғылымның дамуы мемлекеттік саясаттың стратегиялық өзегіне айналуы тиіс. Осы тұрғыдан алғанда, жаңа Конституция жобасында зияткерлік меншік құқықтарының қорғалуы ерекше маңызға ие. Бұл – елдің зияткерлік әлеуетін арттырып, шығармашылық пен ғылыми ізденісті қолдауға жол ашады.
Заң жобасындағы тағы бір маңызды жаңалық – цифрландыру саласының конституциялық деңгейде бекітілуі. Атап айтқанда, азаматтардың цифрлық кеңістіктегі құқықтарын қорғауға бағытталған нормалар енгізіліп, дербес деректердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету және заманауи технологияларды пайдалану тетіктері нақтыланған. Бұл өз кезегінде цифрлық қоғамның құқықтық негізін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Бір сөзбен айтқанда, жаңа Конституция жобасы қоғам мен мемлекеттің заң алдындағы өзара жауапкершілігін арттыруға, құқықтық мемлекетті нығайтуға және азаматтардың өмір сапасын жақсартуға бағытталған маңызды құжат. Бұл – еліміздің тұрақты дамуы мен зияткерлік әлеуетін арттырудың берік кепілі.
Тарас НАУРЫЗӘЛІ,
Қазақстан Журналистер одағының мүшесі

Қазақстан адами капиталдың, білім, ғылым және инновациялардың дамуын мемлекеттің стратегиялық қызметінің негізгі бағыты ретінде айқындауы – уақыт талабынан туындаған аса маңызды шешім. Өйткені елдің ертеңі ең алдымен білімді ұрпаққа, сапалы тәрбие мен ғылымға тікелей байланысты.
Ата Заң – азамат пен мемлекеттің арасындағы құқық пен міндеттің теңдігін айқындайтын басты құжат. Ондағы әрбір өзгеріс тек құқықтық нормаларды жаңарту емес, мемлекеттің болашақ даму бағытын нақтылауға бағытталған. Сондықтан Конституция жобасында адам құқықтарын қорғау, заң алдындағы теңдік, жауапты билік қағидаттарының күшейтілуі – әділ қоғам қалыптастыру жолындағы маңызды қадам деп санаймын.
Конституциялық реформалар жөніндегі комиссия ұсынған жаңа жоба преамбуладан, 11 бөлімнен және 95 баптан тұрады. Бұрынғы 104 баптың 77-сіне түзету енгізілуі Ата Заң мәтінінің басым бөлігі жаңарғанын көрсетеді. Бұл – формалды өзгеріс емес, мазмұндық тұрғыдан жаңарған, заман талабына сай Конституция қалыптастыруға жасалған нақты әрекет.
Білім беру саласына қатысты нормаларға ерекше назар аудару қажет. Жаңа Конституция жобасының 33-бабының 5-тармағында діни білім беру ұйымдарын қоспағанда, еліміздегі барлық білім беру ұйымдарында білім мен тәрбие беру жүйесінің зайырлы сипаты сақталатыны нақты көрсетілген. Бұл – көпұлтты, көпконфессиялы Қазақстан үшін аса маңызды қағидат. Зайырлы білім – қоғамдағы тұрақтылықтың, ғылым мен сыни ойлаудың, толерантты көзқарастың негізі.
Конституция – бір күндік емес, ұзақ мерзімге арналған негізгі заң. Сондықтан оны қабылдау үдерісінде әрбір азаматтың пікірі маңызды. Қоғамдық талқылау арқылы халықтың үнін ескеру – шын мәніндегі демократиялық қоғамның белгісі. Жаңа Конституция жобасы елдің тұрақты дамуына, білімді ұрпақ тәрбиелеуге және әділ қоғам құруға қызмет етеді деп сенемін.
Самат ЖАЙЛАШЕВ,
білім беру саласының ардагері,
аудандық ардагерлер кеңесінің төрағасы

Махамбет ауданында «Әділетті және Прогрессивті Қазақстанның Халықтық Конституциясы үшін!» коалиция құрылды. Коалицияның негізгі мақсаты – алдағы республикалық референдумға ұсынылған өзгерістерді тұрғындарға жан-жақты әрі түсінікті түсіндіру, қоғамда ашық диалог қалыптастыру және азаматтардың саяси науқанға саналы қатысуына мүмкіндік жасау.

Құрылтай жиынына саяси партиялардың өкілдері, мәслихат депутаттары, зиялы қауым мүшелері, қоғамдық белсенділер мен жастар қатысты. Жиында ел болашағына қатысты маңызды кезеңде қоғам бірлігі мен жауапкершілігінің, қоғамдық келісім мен азаматтық белсенділіктің маңызы жан-жақты талқыланды.

Басқосу барысында сөз сөйлеген Руслан Әженов референдумның мәні мен  маңыздылығына кеңінен тоқталып, бұл саяси науқанның ел дамуы жолындағы тарихи қадам екенін ерекше атап өтті. Сонымен қатар аталған бастаманың мемлекет болашағына тікелей ықпал ететінін жеткізді.

Аудандық коалиция құрамына түрлі саяси партиялардың өкілдері, партиялық жақтастар, қоғам қайраткерлері, зиялы қауым өкілдері мен жастар белсенділері енді. Үгіт-насихат кезеңінде коалиция мүшелері бекітілген желілік кестеге сәйкес офлайн форматта кездесулер, пікірталастар мен түсіндіру іс-шараларын өткізуді жоспарлап отыр.

Аудандық коалицияның алдағы жұмысы қоғамды топтастыруға, әрбір азаматтың пікірін ескеруге және елдің болашағына қатысты маңызды шешімге белсенді қатысуына бағытталмақ.

Конституция – елдің құқықтық негізін айқындайтын, қоғам өмірінің барлық саласына бағыт-бағдар беретін басты құжат. Қазақстан Республикасының Конституциясы – тәуелсіз еліміздің даму жолын, мемлекеттік құрылымын және азаматтардың құқықтары мен міндеттерін нақтылап берген маңызды заң.
Негізгі заңда адам құқығы ең жоғары құндылық ретінде танылады. Әр азаматтың ар-намысы, еркіндігі мен теңдігі қорғалады. Сонымен қатар билік тармақтарының өзара тепе-теңдігі, заң үстемдігі және қоғамдық келісім қағидаттары бекітілген.
Конституция – тұрақтылық пен бірліктің кепілі. Ол мемлекет пен қоғам арасындағы сенімді нығайтып, елдің болашаққа сенімді қадам жасауына негіз қалайды. Сондықтан әрбір азамат Конституция талаптарын құрметтеп, оның қағидаларын өмірде ұстануы қажет деп ойлаймын.

#Конституция