Бір ауыз ауыр сөз, келемежге толы пікір немесе рұқсатсыз жарияланған сурет кейде адамның көңіліне ұзақ уақыт жазылмайтын жара салуы мүмкін. Әсіресе әлеуметтік желі мен түрлі мессенджерлерді белсенді пайдаланатын жасөспірімдер үшін мұндай әрекеттердің салдары ауыр болуы ықтимал. Кибербуллинг — интернет кеңістігінде біреуді қорлау, қорқыту, кемсіту немесе әдейі қудалау. Оның қауіптілігі — мұндай әрекеттің көпшілікке жылдам таралып, жәбірленушінің өзіне қауіпсіз сезінетін ортасын да тарылтуында.

Қоғамдағы тыныштық пен тұрақтылық өздігінен қалыптаспайды. Оның негізінде заңға құрмет, ортақ тәртіпке бағыну және әр азаматтың өз ісіне жауапкершілікпен қарауы жатыр. Заң мен тәртіп ұғымы тек құқық қорғау органдарының қызметімен шектелмейді. Ол күнделікті өмірдегі қарапайым әрекеттерден, өзгенің құқығын сыйлаудан және қоғамдық ортада белгіленген талаптарды сақтаудан көрінеді.

Махамбет ауданында қоғамдық қауіпсіздікті сақтау, құқық бұзушылықтың алдын алу және тұрғындардың құқықтық сауаттылығын арттыру мәселелері әрдайым маңызды. Өйткені қауіпсіз орта қалыптастыру үшін заң талаптарын түсіндірумен қатар, азаматтардың бойында құқықтық мәдениетті орнықтыру қажет. Бұл бағытта мемлекеттік органдардың, білім беру ұйымдарының, ата-аналардың және жергілікті қоғамдастықтың бірлескен жұмысы айрықша мәнге ие.

Кейде үлкен мәселеге айналатын жағдайлар елеусіз көрінетін әрекеттерден басталады. Қоғамдық орында тәртіп сақтамау, өзгенің мүлкіне ұқыпсыз қарау, жол қозғалысы ережелерін елемеу немесе келіспеушілікті күшпен шешуге тырысу — мұның бәрі жауапкершілік мәселесін алға шығарады. Сондықтан құқық бұзушылық орын алғаннан кейін шара қолданумен шектелмей, оның алдын алуға басымдық берген жөн.

Әсіресе жасөспірімдер арасында құқықтық түсінікті қалыптастырудың маңызы зор. Бала заңды тек жазадан қорқудың құралы ретінде емес, адамның құқығы мен қауіпсіздігін қорғайтын ортақ ереже ретінде түсінуі керек. Бұл ретте мектептегі түсіндіру жұмыстары, отбасындағы тәрбие және үлкендердің жеке үлгісі өзара сабақтас болғаны маңызды.

Заңға құрмет — қоғамға деген құрмет. Әр адам өз міндетін адал орындап, өзгенің құқығын бұзбауға ұмтылғанда ғана ортақ тәртіп нығаяды. Махамбет ауданында да қауіпсіз әрі жайлы қоғамдық орта қалыптастыру әр тұрғынның азаматтық ұстанымынан басталады. Тәртіпті қоғам құру үшін заңды білу жеткіліксіз, оны күнделікті өмірде басшылыққа алу қажет.

Г.ЖОЛДАСҚАЛИҚЫЗЫ

Табиғатты қорғау мәдениеті бір күнде қалыптаспайды. Ол бала кезден бойға сіңетін әдеттер мен күнделікті өмірдегі қарапайым әрекеттер арқылы дамиды. Қоқысты тиісті орынға тастау, суды ысырап етпеу, өсімдікке қамқорлық жасау – экологиялық тәрбиенің алғашқы қадамдары.

«Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасы қоршаған ортаны қорғаумен қатар, қоғамның табиғатқа деген көзқарасын өзгертуге де ықпал етеді. Махамбет ауданында тазалық пен абаттандыру бағытында атқарылып жатқан жұмыстардың тәрбиелік мәні де осында. Қоғамдық орындарды ретке келтіру, ағаш отырғызу және қоршаған ортаны күтіп ұстау шаралары өскелең ұрпаққа үлгі бола алады.

Баланың табиғатқа жанашырлығы көбіне үлкендердің іс-әрекетіне қарап қалыптасады. Егер ата-ана көшеге қоқыс тастамай, айналасын таза ұстаса, бала да осы дағдыны бойына сіңіреді. Ал мектептегі тәрбие сағаттары мен экологиялық шаралар бұл түсінікті одан әрі бекіте түседі.

Табиғатты қорғау – болашақ алдындағы жауапкершілік. Бүгін отырғызылған көшет ертең саялы ағашқа айналса, бүгін қалыптасқан жақсы әдет ертең саналы ұрпақтың мінезіне айналады. Сондықтан экологиялық мәдениетті қалыптастыруға отбасы да, білім беру ұйымдары да, жалпы қоғам да атсалысуы қажет. Таза орта қалыптастырудың ең сенімді жолы – тазалықты әр адамның өмірлік ұстанымына айналдыру.

Г.ЖОЛДАСҚАЛИҚЫЗЫ

Қоршаған ортаның тазалығы – қоғамның мәдениеті мен тұрғындардың жауапкершілігін айқындайтын өлшемдердің бірі. Көшенің көркі, ауылдың ажары, қоғамдық орындардың жай-күйі әр адамның табиғатқа деген көзқарасымен тығыз байланысты. Осы тұрғыдан алғанда, «Таза Қазақстан» жалпыұлттық бастамасының маңызы зор.

Махамбет ауданында да қоршаған ортаны күтіп ұстау, елді мекендерді абаттандыру және тазалықты сақтау бағытындағы жұмыстарға ерекше мән беріліп келеді. Мұндай шаралар барысында көшелер мен қоғамдық орындар ретке келтіріліп, тұрмыстық қалдықтар жиналады. Алайда тазалықты тек сенбілікпен шектеуге болмайды. Оның нәтижесі күнделікті дағдыдан, әр тұрғынның өз ауласы мен айналасына жауапкершілікпен қарауынан көрінеді.

Бір тал қоқысты жерге тастамау, ағашты сындырмау, ортақ мүлікті бүлдірмеу – қарапайым көрінгенімен, қоршаған ортаны қорғауға қосылған нақты үлес. Осындай әрекеттер көпшілікке үлгі болып, қоғамда тазалық мәдениетінің қалыптасуына ықпал етеді.

Туған жердің таза болуы тек жауапты мекемелердің емес, барша тұрғынның ортақ міндеті. Әркім өзінен бастаса, ауылдың ажары да артып, келер ұрпаққа қалатын табиғи орта да көркейе түседі.

Г.СӘДУАҚАС

«Таза Қазақстан» республикалық экологиялық акциясы аясында «Жайық шұғыласы» газетінің ұжымы тазалық жұмыстарына атсалысты. Редакция қызметкерлері мекеме аумағын ретке келтіріп, айналаны қоқыс пен қураған шөптерден тазартты.