Сколиоз – омыртқа жотасының қалыпты тік қалпынан бүйірге қарай қисаюымен сипатталатын тірек-қимыл жүйесінің ауруы. Бұл дерт көбінесе балалар мен жасөспірімдердің қарқынды өсу кезеңінде анықталады. Сколиоздың жеңіл түрлері ешқандай белгі бермеуі мүмкін, алайда ауру асқынған жағдайда дене сымбатының бұзылуына, арқадағы ауырсынуға, тыныс алу мен ішкі ағзалардың жұмысына кері әсерін тигізуі ықтимал.
Сколиоздың пайда болуына әртүрлі себептер әсер етеді. Олардың қатарында туа біткен омыртқа ақаулары, жарақаттар, жүйке-бұлшық ет аурулары және ұзақ уақыт дұрыс отырмау сияқты факторлар бар. Дегенмен көптеген жағдайда аурудың нақты себебі анықталмайды, мұндай түрі идиопатиялық сколиоз деп аталады.
Аурудың негізгі белгілеріне бір иықтың екіншісінен жоғары болуы, жауырындардың симметриясыз орналасуы, бел сызығының өзгеруі, дененің бір жаққа қисайып тұруы және ұзақ жүргенде немесе отырғанда арқаның тез шаршауы жатады. Кейбір науқастарда арқа ауыруы байқалса, басқаларында сыртқы өзгерістер ғана көрінуі мүмкін.
Сколиозды анықтау үшін дәрігер науқасты қарап, омыртқаның жағдайын бағалайды. Қажет болған жағдайда омыртқаның рентгенографиясы жүргізіліп, қисаю дәрежесі арнайы бұрышпен өлшенеді. Ерте кезеңде анықталған сколиозды емдеу тиімдірек болады.
Емдеу тәсілі омыртқаның қисаю дәрежесіне және науқастың жасына байланысты таңдалады. Жеңіл түрінде емдік дене шынықтыру, арнайы жаттығулар, жүзу және дәрігердің бақылауы ұсынылады. Орташа дәрежедегі сколиозда арнайы корсет тағу қажет болуы мүмкін. Ал қисаю өте ауыр болған жағдайда омыртқаны түзетуге арналған хирургиялық ем қолданылады.
Сколиоздың алдын алу үшін дұрыс дене қалпын сақтау, оқу және жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру, ауыр сөмкені бір иыққа асып жүрмеу, тұрақты түрде дене белсенділігімен айналысу және балалардың омыртқасын профилактикалық тексеруден өткізу маңызды. Сонымен қатар кальций мен D дәруменіне бай тағамдарды тұтыну және салауатты өмір салтын ұстану сүйек пен бұлшық ет жүйесінің дұрыс дамуына ықпал етеді.
Сколиоз – уақытында анықталып, дұрыс ем қабылданған жағдайда асқынуының алдын алуға болатын ауру. Сондықтан омыртқаның қисаю белгілері байқалған жағдайда өздігінен емделмей, міндетті түрде дәрігер-ортопедке немесе травматологқа қаралған жөн. Ерте диагностика мен уақытылы емдеу омыртқа саулығын сақтауға және өмір сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
О.ЗИРЕК,
аудандық санитариялық- эпидемиологиялық бақылау
басқармасының басшысы
