Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы (КҚГҚ) – табиғи ошақтарда кездесетін, аса қауіпті жұқпалы вирустық аурулардың бірі. Аурудың қоздырғышы – вирус, ал негізгі тасымалдаушылары мен таратушылары – иксод кенелері. Бұл ауру адам денсаулығына елеулі қауіп төндіріп, дер кезінде анықталып, емделмеген жағдайда ауыр асқынуларға, тіпті өлімге әкелуі мүмкін. Сондықтан әрбір азамат аурудың қалай жұғатынын, алғашқы белгілерін және алдын алу шараларын жақсы білуі қажет.
Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы көбіне көктем мен жаз айларында, кенелердің белсенділігі артқан кезеңде жиі тіркеледі. Ауру табиғи ошақтарда кездесетіндіктен, мал шаруашылығымен айналысатын адамдар, ветеринариялық қызметкерлер, фермерлер, шопандар, табиғат аясында жұмыс істейтін немесе демалатын азаматтар қауіп тобына жатады. Сонымен қатар ауру адамнан адамға да жұғуы мүмкін. Науқастың қаны, дене сұйықтықтары немесе олармен ластанған заттар арқылы инфекцияның таралу қаупі жоғары. Осы себепті медицина қызметкерлері де сақтық шараларын қатаң сақтауы тиіс.
Инфекцияның негізгі жұғу жолдарына вирус жұқтырған кененің шағуы немесе оны қолмен жаншу, ауру малдың қанымен және тіндерімен қорғаныс құралдарынсыз байланыста болу, сондай-ақ науқас адамның қанымен немесе басқа биологиялық сұйықтықтарымен жанасу жатады. Малдың өзінде ауру белгілері байқалмауы мүмкін, бірақ оның қаны мен тіндерінде вирус болуы ықтимал. Сондықтан малды сою, қырқу немесе күтіп-баптау кезінде арнайы қорғаныш қолғаптарын және басқа да жеке қорғаныс құралдарын пайдалану қажет.
Аурудың жасырын кезеңі әдетте 1–14 күн аралығында болады. Алғашқы белгілері кенеттен басталады: дене қызуының күрт көтерілуі, қалтырау, қатты бас ауруы, бұлшықеттер мен буындардың сырқырауы, әлсіздік, тәбеттің төмендеуі байқалады. Кейбір науқастарда жүрек айну, құсу, іштің ауыруы және іш өтуі кездеседі. Ауру асқынған жағдайда тері астына, мұрыннан, қызыл иектен, асқазан-ішек жолдарынан қан кету белгілері пайда болуы мүмкін. Осындай белгілер байқалса, өздігінен емделмей, дереу медициналық ұйымға жүгіну қажет. Ерте диагноз қойылып, уақытылы ем көрсетілген жағдайда аурудың ауыр салдарын азайтуға болады.
Конго-Қырым геморрагиялық қызбасының арнайы вакцинасы кең көлемде қолданылмайды, сондықтан аурудың алдын алудың ең тиімді жолы – жеке сақтық шараларын сақтау. Табиғатқа шыққанда немесе кене кездесетін аймақтарда болғанда ашық түсті, жеңі ұзын, денені толық жабатын киім киіп, шалбардың балағын шұлықтың ішіне салған дұрыс. Кене үркітетін арнайы құралдарды пайдалану және әр 2–3 сағат сайын киім мен денені мұқият тексеріп тұру ұсынылады. Табиғаттан немесе жайылымнан келгеннен кейін денені, шашты, балаларды және үй жануарларын толық қарап шығу қажет.
Егер денеге кене жабысып қалса, оны жалаң қолмен жұлып алуға, жаншуға немесе үстіне май, бензин, керосин сияқты заттарды құюға болмайды. Кенені мүмкіндігінше жақын жердегі медициналық ұйымға барып қауіпсіз түрде алдырған жөн. Егер мұндай мүмкіндік болмаса, арнайы құралдың көмегімен өте абайлап алып, міндетті түрде дәрігерге қаралу қажет. Кене шаққаннан кейін екі апта бойы денсаулық жағдайын бақылап, дене қызуы көтерілсе немесе тұмауға ұқсас белгілер пайда болса, дереу дәрігерге қаралған дұрыс.
Мал қоралары мен аула аумақтарын кенелерге қарсы өңдеу, ауыл шаруашылығы жануарларын уақтылы кенеге қарсы дәрілеу де аурудың алдын алуда маңызды рөл атқарады. Мал иелері ветеринариялық мамандардың ұсыныстарын орындап, кенелерге қарсы жоспарлы өңдеу жұмыстарын жүргізуі қажет. Бұл тек жануарлардың ғана емес, адамдардың да қауіпсіздігін қамтамасыз етеді.
Әрбір азамат өз денсаулығына жауапкершілікпен қарап, қарапайым сақтық шараларын сақтаса, Конго-Қырым геморрагиялық қызбасының алдын алуға болады. Кене шаққан жағдайда уақыт жоғалтпай медициналық көмекке жүгіну, өздігінен емделмеу және санитариялық-эпидемиологиялық қызметтің ұсынымдарын орындау – қауіпті инфекциядан қорғанудың ең тиімді жолы. Денсаулық – ең үлкен байлық. Сондықтан өзіңізді және жақындарыңызды қорғау үшін сақтық шараларын әрдайым ұстаныңыз.
О.Зирек,
Махамбет аудандық санитарлық-эпидемиологиялық
бақылау басқарма басшысы
