Сенбілік күні көшеде адам көбейеді. Бірі сыпырғыш ұстап, бірі күрекпен жұмыс істеп, енді бірі жиналған қоқысты тасуға көмектеседі. Бірнеше сағаттан кейін көше тап-таза болып шыға келеді. Бұл – жақсы көрініс. Бірақ бір сұрақ туындайды: ертең сол тазалықты кім сақтайды?
«Таза Қазақстан» бастамасы туралы сөз болғанда, көп жағдайда көз алдымызға сенбілік, жиналған қоқыс, тазаланған аумақ келеді. Алайда тазалықтың түпкі мәні қоқысты жинауда емес, оны қайтадан шашпау мәдениетін қалыптастыруда жатыр.
Қоғамдық орынға барған адам пайдаланған затын белгіленген жерге тастаса, көше бойындағы тазалық та ұзақ сақталады. Үйінен шыққан адам «біреулер жинайды» деген ойдан арылып, өз әрекетіне жауап берсе, тазалық жұмысының көлемі де азаяды.
Мәселенің тағы бір қыры – балалар тәрбиесі. Бала үлкендердің әрекетін сөзден бұрын көреді. Үйдегі қоқысты арнайы орынға тастаған ата-ана, табиғат аясында демалғаннан кейін орнын жинап кеткен отбасы баласына үнсіз сабақ береді. Керісінше, табиғатты ластауға немқұрайлы қарау да бала санасына әсер етеді.
Тазалық мәдениеті бір күнде қалыптаспайды. Оған уақыт, тәрбие және тұрақты талап қажет. Сондықтан аудан аумағындағы тазалық жұмыстарының нәтижелі болуы үшін тұрғындардың күнделікті дағдысы да өзгеруі маңызды.
Бұл жерде мәселе тек қоқыста емес. Ортақ мүлікке ұқыпты қарау, ағашты сындырмау, аялдаманы бүлдірмеу, қоғамдық орынды таза ұстау – қоғам мәдениетінің белгілері. Өйткені өзгенің еңбегін бағалау да тазалық ұғымының бір бөлігі.
«Таза Қазақстан» бастамасы осы тұрғыдан алғанда әр тұрғынға ой салатын ортақ мәселе. Мемлекет тарапынан ұйымдастырылатын жұмыстар қанша жерден жүйелі болғанымен, оны күнделікті әдетке айналдырмайынша тұрақты нәтиже болмайды.
Тазалық қоқыс жинаудан басталмайды. Ол адамның ойынан, тәрбиесінен және өз әрекетіне жауапкершілікпен қарауынан басталады. Ал көшенің тап-таза болуы – сол мәдениеттің көзге көрінетін нәтижесі.
Сондықтан келесі сенбілікте қоқыс жинап қана қоймай, «Осы қоқыс ертең қайдан шықпауы керек?» деген сұрақты да ойлаған жөн. Тазалықтың ең үлкен жеңісі – қоқысты көп жинау емес, қоқыстың азаюы.
Г.ЖОЛДАСҚАЛИҚЫЗЫ
